احیای سنت رشتی‌دوزی با گلبند

پرتال ابرومه بخش خنده دار طنز خنده بازار قسمت خواندنی ها و دیدنی ها- احیای سنت رشتی‌دوزی با گلبند

خواندنی ها و دیدنی ها-احیای سنت رشتی‌دوزی با گلبند

آکاایران به نقل از مدآنلاین :محیا ایازیان با استفاده از دوخت قدیمی رشتی‌دوزی محصولاتی جذاب با هویت ایرانی تولید می‌کند. 

 ایازیان فارغ‌التحصیل رشته گرافیک است و از 4 سال پیش با یادگیری دوخت سنتی «رشتی‌دوزی» به تولید زیورآلات و لوازم کاربردی با نام «گلبند» می‌پردازد. 

او در گفت‌وگو با هنرآنلاین گفت: سال 89 به نمایشگاه صنایع دستی رفتم و خانم گلبندی را که استاد رشتی‌دوزی است آنجا دیدم. از آن کار خوشم آمد و وقتی متوجه شدم قصد دارد دوره آموزشی در تهران برگزار کند به مدت 6 ماه نزد او آموزش دیدم و از همان زمان شروع به فعالیت کردم.

ایازیان افزود: قبل از آن نمایشگاه اصلا کار رشتی‌دوزی را نمی‌شناختم ولی با توضیحات خانم گلبندی متوجه شدم این دوخت چیست و چه تاریخچه‌ای دارد. رشتی‌دوزی یک دوخت خیلی قدیمی مربوط به گیلان است که گفته می‌شود حدود 2500 سال قدمت دارد. در زمان‌های قدیم به دلیل اینکه دوخت سخت و کار سنگینی بوده است، آقایان این کار را انجام می‌دادند، ولی در سال‌های اخیر به خاطر اینکه هنر درآمد چندانی ندارد و در دوره‌ای به این دوخت خیلی اهمیت داده نشد، آقایان آن را رها کردند و اکنون خانم‌ها این کار را می‌کنند.

او درباره مواد مورد استفاده در رشتی‌دوزی گفت: این دوخت روی پارچه پشمی با نخ ابریشم طبیعی کار می‌شده و همین موضوع باعث گرانی آن بوده است. در نتیجه بین مردم عادی چندان رواج نداشته و فقط کسانی که مقام بالایی داشتند از آن استفاده می‌کردند. به همین دلیل در خانه مردم چنین چیزی دیده نمی‌شود و خیلی از افراد محلی آن را نمی‌شناسند.

ایازیان درباره نمونه‌های ارزشمند این کار گفت: نمونه‌های مهم رشتی‌دوزی که از سال‌های گذشته باقی مانده یک پرده بزرگ رشتی‌دوزی شده است که به موزه ابوعلی سینا اهدا شده و یک لباس سلطنتی که در کاخ نیاوران نگهداری می‌شود. این دوخت از نظر ارزشی یک درجه پایین‌تر از فرش است و به همین دلیل بیشتر فرش فروش‌ها آن را می‌شناسند. نقش‌های آن هم شباهت زیادی به نقش فرش دارد.

او افزود: امروزه برای دوخت از ابریشم مصنوعی استفاده می‌شود ولی من از آن نخ استفاده نمی‌کنم، چون بیشتر ترکیبات آن نایلون است و شفافیت مصنوعی دارد. من با نخ عمامه کار می‌کنم که کیفیت خوبی دارد و گران‌تر است.

ایازیان در مورد رنگ‌های رایج در رشتی‌دوزی گفت: در رشتی‌دوزی از شش رنگ اصلی استفاده می‌شود. زرد، سفید، نارنجی، قرمز، قهوه‌ای و خاکستری رنگ‌هایی هستند که در طبیعت بوده و در رشتی‌دوزی به کار می‌روند. بقیه رنگ‌ها مانند آبی، سبز و بنفش برای تزیین به کار می‌روند اما در دوخت‌های سنتی کمتر از رنگ‌های تزیینی استفاده می‌شود.

او در مورد نقوش هم گفت: گل‌های رشتی‌دوزی طرح مشخصی دارند ولی ترکیب‌بندی آنها در کنار هم اصول خاصی دارد. مثل طراحی فرش که اصول خاصی دارد و هر طراح به یک شکل از گل‌ها استفاده می‌کند. ولی گل‌ها مشخص است و هر کس نمی‌تواند از خودش طرح بزند. ارزش و قیمت کار هم بر اساس اینکه چه گل‌هایی استفاده شده است تغییر می‌کند. بعضی گل‌ها هم کار بیشتری می‌برند و هم در قدیم ارزش خاصی داشتند. یا بعضی برگ‌ها هست که در هر کاری استفاده نمی‌شود و وقتی که در کار می‌آید ارزش بیشتری به آن می‌دهد.

ایازیان در مورد نحوه استفاده از این دوخت در کارهایش گفت: روی لباس، کیف، زیورآلات و چیزهای روزمره از رشتی‌دوزی استفاده می‌کنم چون دوست داشتم این کار زیبا که مردم خیلی کم با آن آشنا هستند را همه بشناسند. علاوه بر اینکه عده کمی با این کار آشنا هستند، به علت قیمت بالای آن هر کسی نمی‌توانست آنها را بخرد، بنابراین روی چیزهای کوچک کار می‌کنم تا همه بتوانند یک نمونه کوچک آن را داشته باشند و در صورت علاقه‌مند شدن نمونه‌های بزرگتر را تهیه کنند.

او افزود: برای زمینه کار معمولا از پارچه پشمی استفاده می‌شود ولی وقتی بخواهم روی لباس کار کنم طبیتا باید روی پارچه‌های متنوعی کار کنم. اما اگر پارچه خیلی ظریف باشد نمی‌توان روی آن رشتی دوزی انجام داد. من روی لباس‌های مختلف کار کردم و با توجه به خواست مشتری ممکن است یک گل کوچک، حاشیه سرآستین یا یک بخش بزرگ روی لباس را رشتی‌دوزی کنم. نخ‌هایی که استفاده می‌کنم رنگ نمی‌دهند و اگر پارچه خوب باشد ماندگاری آنها خیلی زیاد است چون نه دوخت باز می شود نه نخ‌ها رنگ می‌دهند. اما اگر پارچه زمینه خوب نباشد باید روی تکه جداگانه ای کار کرده و آن را روی لباس نصب کرد تا بعد از خراب شدن لباس بتوان آن را جدا کرد.

ایازیان ادامه داد: شاید بعضی افراد دوست نداشته باشند این لباس‌ها را در مکان‌های عمومی استفاده کنند چون جلب توجه می‌کند. اما اگر تک‌رنگ کار شود راحت‌تر می‌توان از آن استفاده کرد. با این حال کسانی هستند که سفرهای کاری خارجی دارند و لباس خود را به من سفارش می‌دهند تا لباس ضمن رسمی بودن نشانه‌های ایرانی داشته باشد.

او در مورد طول مدت دوخت کارها گفت: زمان کار بستگی به نوع کار و اندازه‌اش دارد. الان که دست من تند است یک گل کوچک 20 دقیقه زمان می‌برد و کارهایی هم هست که ممکن است یک ماه زمان ببرد. خود من یک کار خیلی سنگین در ابعاد بزرگ انجام دادم که دو ماه طول کشید.

ایازیان درباره لوازم این کار گفت: رشتی‌دوزی به وسیله یک قلاب مخصوص انجام می‌شود که دست‌ساز است. تقریبا شبیه قلاب بافی است اما نوک آن تیزتر و آهنی است. این کار کاملا متفاوت با دوخت‌های دیگر است و با فرو رفتن قلاب داخل پارچه، نخ را بیرون می‌کشند. ابزارهای دیگری هم هست که بین افراد محلی استفاده می‌شود. یکی از آنها جریده نام دارد که مثل کارگاه است و پارچه داخل آن محکم قرار می‌گیرد و در زمان دوخت در میان زانوها نگه داشته می‌شود. یک صندلی مخصوص هم دارد که کوتاه و گود است و دوزنده چون مدت طولانی به کار مشغول است با نشستن در آن راحت است.


برچسب ها:
مدآنلاین
.
دکوراسیون
.
پوشاک
.
جواهرات
.
خانه
.



مروری برگذشته